“Tehemûl ji straneke evînî ya Kurdî re nîne?”

23

Hunermenda Kurd Aynûr Dogan derbarê êrîşa komeke nijadperestên Tirk ku li dijî wê kirîn, bersiva pirsên nivîskara Radikalê Pinar Ogunç da.

Li wê şevê her du stranên ku we karî bistirîne, çi dianî ziman? Strana we dixwest bêjê û we negot, kîjan bû?

Aynûr: Her 3’ê jî, stranên evînê bûn. Yek ji wan “Rewend” bû ji alboma min a dawî. Behsa derûna herî nebaş a tê serê însan dike di koçberiyê de. “Delalê” straneke evînî ye ji herêma Xoresanê ye. Ya 3’yan jî “Dew dew” e. Straneke ku Jinên kar dikin û ji mêrên bê xiret re dibêjê…Ango, yek ji wan naveroka xwe ya siyasî nebû.

Li dema ji temeşevanan dengê protostu û dirûşme bilind bûn, tam di wê kêliyê de çi di mejiyê re derbaz bû?

Aynûr: Li dema derbazî strana 3’yê bûm, tevlîheviyek çêbû. Baş tênegihiştim çi çêdibe. Lê, divê mirov vê bibêjê, li hemberî wan kesên ez protostu dikirim, piraniya nerazîbûn destnîşan kir. Li gor li wir 4 hezar û 500 kes amadebûbûn, ji wan dibe ku 400 – 500 kesan protostu dikir. Li gorî min, piraniya kesên hatîn wir kesên şiyar bûn û hatibûn mûzîkê guhdar bikin.

Berî hûn derkevin ser dikê, gomanek di bi we re hebû ku wê tevlîhevî derkeve?

Aynûr: Ne tenê duhî, li Tirkiyê, li her dema derketina ser dikê, însan gomana dike. Di bingeh de, hunermend dixwaze ji sedî sed di nava mûzîkê de derkeve ser dikê. Lê, negengaze ku mirov gomanê neke ku li vî welatî pirsgirêk berdewam dikin û jibo ku ez stranên Kurdî distrînim. Bi giştî li Tirkiyê, tam neketîm nava mûzîkê bi vê derûnê derdikevim ser dikê. Bi vî karê ku em dikin, dûrbûnê dike nava me. Bi vê gomanê, ti çend dikare rast û samîmî be?

Ji bûyerên bûyîn re hûn şaş man?

Aynûr: Em behsa vestîvala Cazê dikin. Li benda însnanên zêdetir yekbûnê çêdikin, karin yekbûnê girêbidin, karin zêdetir cuda binêrin, bawerên bi hêza huner ya yekbûnê, bûm. Di nava min de vê nerazîbûnê, matmayîn çêkir. Tevlîhev bûm. Ya ez xemgînkirîm ji protostu zêdetir, heta niha ev tişt têne jiyan kirin bû. Netehemûlkirina ji straneke evînî re jî re, ez xemgîn kirim.

Wê kêliyê hûn ponijîn tiştekê bêjin? Yan bila bûyer mezin nebin û we baş dît ku hûn wir bihêkin? Tam li wir çi çêbû?

Aynûr: Li wê kêliyê de ti diponije; çi dibe, em bi kûve diçin? Em pêşve diçin an li cihê xwe de dimînin? Min nizanî ka pêdiviye ez çi bikim. Lê, dîsa jî, hewl didim hêviyên xwe winda nekim. Jiber tişta şevê din min ferqkirî evan di hindikayîyê de ne. Bi rastî piraniya wan alîgirên aşitî û biratiyê ne. Ji xwe ya bi salan pirsgirêk mezin kirî ku hindikan ji me re bi piranî dane destnîşankirin.

We gotiye “Min ew ên protostu kirîn efo dikim”

Aynûr: Ez wan efo dikim, lê ya giring ew xwe efo bikin..

Wan mûzîkjenên din çi gotin? Bûyer bi zimanekî din, mirov dikare ji biyanî re şîrove bike?

Aynûr: Wan jî, tu wate neda, şaşman. Gotin, “Me şermkir.” Bê goman zehmete tu ji wan re bide xuyakirin. Divê ji duhî heta îro dîroka Tirkiyê ji wan re bibêjê.

Li gor we, divê Tirkiyê çawa li vê bûyerê binêre?

Aynûr: Li gor min, pêdiviye em hemû jê ders bigirin. Eger, mûdaxelaya cihê herî pak û hesas tê kirin, jibo siyasetek rantê tê bikarînan, divê em tev li ser biponijin. Li wir; bi Rûmî, Îspanî, Ladîno hate gotin. Lê, tehemûlî ji zimanê gelê ku bi sedê salan bi hev re jiyan dikin, nehate kirin.

Tu dibe gazind hebû “Te straneke bi Tirkî jî, bigotane”?

Aynûr: Lê, ez jibo stranên Kurdî kirim nava vê projeyê. Hemen demê de alboma projeyê jî derket. Ez dikarim bi hunermendekî Afrqî re jî stranê bêjim. Di bin vê de li wateyekê lêgerîn nabe! Li hemû vestîvalên dinyayê ku digerim stranên Kurdî dibêjim. Lê jobo wanderan , wek hunermendeke ji Tirkî, Tirkiyayî têm vexwandin. Heta li demeke nêzîk wê vestîvalek li Hamburg çêbibe. Welatê mêhvandar Tirkiyê ye û ez ê 2 konsêran li dar bixim.

Di çapemaniyê de yên hûn protosu kirîn yan jî yên piştgiriya wan dikin, vê dibêjin: Peçvûneke hêj pir nû heye, cenaze ji nû hatin rakirin. Herî kêm derbarê bûyerê de hevokek girêdabane…Li gorî te di vê wateyê de peywireke hunermend ên Kurd heye?

Aynûr: Ez ji vêna bawer nakim. Eger peyamên bi mûzîkê re, bi hunerê tên dayîn neyên fêmkirin, yekbûn bi van re nebe, ji xwe ti çi bibêjê wateya xwe nîne. Ne tenê duhî, êşên berî wê bi salan tên jiyan kirin hene. Ez hewl didim bi hêvî bim. Li vî welatî xemgînbûna kesên dixwazin aşitî û biratî were welat dixwazin, min jî xemgîn dike. Ez jibo hemû însanên dimirin xemgîn dibim, jibo her kesên êşê dikşînin xemgîn dibim. Êdî divê ev pirsgirêk were çareser kirin. Hêjî ti ev î, ti ew î…Êdî divê em mejiyê xwe bi van re mijûl nekin û dinya ber derên cuda ve diçe. Em paşve dikevin dema bê hal bin. Çima ev çend dûrbûnê dikin navbera xwe, çima dîwarên wiha dikin nava xwe? Berî 2 – 3 rojan em li vestîvala herî mezin ya Cazê li Holenda bûn. Ez nêzîkbûnên wir û vir tînim beramber hev. Bi rastî jibo xwe xemgîn nabim, lê ji vî welatî re xemgîn dibim.

Hevpeyvîn: Pinar Ogunç
Werger: Avestakurd