Kurd ji jinên bejinzirav hez nakin

62

Diyarbekir: Slogana “Jina delal jina bejinzirav e” di nava Kurdan de ne populer e. Ne jinên kurd dixwazin zeîf bibin û ne jî mêrên kurd ji jinên bejinzirav hez dikin. Diyetisyen Muhammed Şahîn, eşkere kir ku Kurd ji jinên bejinzirav hez nakin û jinên kurd jî naxwazin bibin sifir beden.

 Jinên bejinzirav ku di medyaya tirk de pir zêde pesnê wan tê dayîn, di nava Kurdan de populerîteya xwe wenda kirin. Di nava Kurdan de şîretên ji bo jinan ên weke “Bi qasî qutiya niftikekî penîr bixwin”, “ji bo zeîfbûnê nan nexwin” û “nêzî şekir nebin” hema hema qet bi kêr nayên. Diyetisyen ji bo jinên ku dixwazin bejna wan zirav be û ji qelewiyê xilas bibin re dibêjin “pêşî tenduristî” û wiha dibêjin: “Ji her xwarinê hindik lê tim bixwin. Hûn nikarin bi birçîkirina zik û bi xwarineke yek cûre ji kîloyên xwe xilas bibin.”

 ‘Em hêj bi meqarne re nan dixwin’

 Diyetîsyenê Nexweşxaneya Venî Vîdiyê, Dr. Muhammed Şahîn, ku rêya bejinziraviyê nîşanî jinên qelew dide, derbarê xwarina Kurdan û daxwazên zeîfbûna jinan de, ji Rûdawê re axivî. Şahîn bal kişand ku li Bakurê Kurdistanê zêdetir xwarinên bi rûn, karbonhîdrat û şekir tên tercîhkirin û wiha got: “Civaka me hê jî bi meqarne û birincê re nan dixwin. Ev cureya xwarinê bi mirov re kîloyên zêde çêdike. Dema mirov difikire ku birinc û meqarne bi rûnê nivîşk tê çêkirin, wê çaxê ev pirsgirêk du qat zêdetir dibe.” Şahîn diyar kir ku piraniya nexweşên wî yan bi gazinca nexweşiya dil, şekir, kolesterol an jî daxwaza zeîfbûnê tên ba wî û eşkere kir ku piraniya jinan ji bo zeîfbûnê serî lê didin.

 ‘Zeîfbûn di destê jinan de ye’

 Şahîn da zanîn ku ew ti caran garantiya “tu yê ji sedî sed zeîf bibî” nadin ti kesî û got ku di zanistiyê de ev tişt ne pêkan e. Şahîn wiha axivî: “Diyet li gorî mirovan diguhere. Awayê jiyana mirovan pir girîng e. Em li vir awayê jiyana mirovan pirsyar dikin. Em serê pêşîn li çîroka wê guhdar dikin. Ev kes çi dike? Dixebite yan na? Piraniya wextê xwe li ku derbas dike? Çiqas pere qezenc dike? Bersiva van pirsan ji bo me pir girîng e. Çimkî divê em ji bo wan kesan cureyê xwarinan rêz bikin, lê ger ev kes nikaribin tiştên em dinivîsin bikirin, wê çaxê ti wateya diyetê namîne. Jixwe ne pêkan e ew diyet pêk bê. Çimkî ew kes jixwe nikarin wan tiştên ku em ê pêşniyar bikin bikire.”

 ‘Bedena sifir naxwazin’

 Şahîn bal kişand ku li Amedê û bajarên kurdan ji jinên bejinzirav hez nakin û jixwe bi jinên vê erdnîgariyê re kompleksa “bedena sifir” tune ye. Şahîn nêrînên xwe wiha anî zimên: “Komeke marjînal ku bedena sifir dixwaze, hertim heye. Lê serê me bi vê pirsgirêkê re naêşe. Li herêmê ji jinên bejin zirav hez nakin. Jin jî naxwazin pir zeîf bin. Di vî warî de dikarim vê bêjim; li herêmê hejmara jinên ku ji bo sitandina kîloyan serî li me didin jî ne kêm in. Dayîna kîloyê bi serê xwe ne tenê di destê diyetîsyenan de ye. Divê pêşîn mirov lêkolîn bike ka di metabolîzmaya wan kesan de pirsgirêk heye yan tune ye. Tîroît di zeîfbûnê de cihekî pir girîng digre. Ji bo kesên ku dixwazin kîlo bistînin, em pêşî lêkolîna tîroîtê dikin.”

Bawer Çem
Rudaw.net