Diyar

15

Ez di 01.12.1966an de li gundê Hêwedan(navê wê bi Tlrkî Ayvatli) di herêma Mazgirtê ya girêdayî bajarê Dêrsimê, di rojeke sara zivisatanê de ku bi wê re min êsek mezin da dayika xwe ya hêja, çavên xwe bi jiyanê vekirin. Min navê duyê yê zarokên malbata xwe bi dest xitibû.

Yenî dayika min ya xostvî beriya min bi hevkariya bavê minî ne biçûk(?) zarokekî din yê kur û pistî min jî du keç û di dawiyê de jî lawekî din, hejmara endamên malbata me temamkiribûn. Dayik, bav û me 5 xwîsk û biran, malbateke 7 kesî ku weke malbatek biçûk bê hesibandin, li ser erdê gundê xwe pêkanîbû.
Di gundekî 20 malî de mîna hemû malbatên din me jî bi nîv karê rencberî û ajeldariyê(yanî bi kirina her du karên rencberiya li ser e’rd û xwedîkirina heywanên kevî) debara jiyanê birêve derbas dikir. Li rexê van du karan, bavê min jî bi dihul(dehul)a xwe mîna nanînerekî malbatê, jiyan derbas dikir. Babê min yê ku di nava gelê herêmê de pir dihat hezkirin û pir bas dihul lêdixist, hunermendekî rastîn û nîv profesyonel bû. Ew evîndarê karê xwe yê hunerî bû. Merc û dijwarîyên jiyanê û hinek caran sansên ku ji mere çêdibûn,pistre qederek wisa ji mere çêkir ku ez û bavê xwe bibin hevkarên hev. Û ji xeynî wê rêz û hurmetê, min bi wî hevkarê xwe yê pir hêja û wê hevkariya wî ya muqedes û paqij hertim xwe mirovekî bi xirur hiss dikir. Wî di ser û têkosîna jiyanê de ez hînî gelek tisan kirim.
Xwîndina dibistana ji sinifa 1’ê heya 5’ê min di gundekî cîranê gundê me de û sinfên 3, 4 û 5an jî li Elezîz(Elazig)ê bi dawî anî. Xwîndina dibistana navîn û lîsa xwe jî min li Bîngolê xwîndin. Salên herî xwes û bedewên temenê ciwaniya min li Bîngolê derbas bûn. Êdî hêdî-hêcfî ketina temenê ciwanîyê û xwîngermiya salên gerim yên destpêka ciwaniyê, yekemîn bûyera evîndariyê jî bi min re jiyand. Piraniya çaxên li dervey dema xwîndinê, min di gundê xwe yî hezkirî de derbas dikirin. Min di gund de her karê ku dikir, bi zanyarî û awayê pir profesyonelî dibire serî(pêktanî). Bi hez û evîneke bêdawî min dixwest karê xwe bikem. Min ji gund û gundîyên xwe pir hez dikir. Ew evîn û hesreta min ya ji wan re hêjî mîna germiya wê helmêye ku mirov çawa naneke kerbûyî û nûderketî ku ji tenurê tê derxistin e. Bedewî û bêhna wê evîn û hesreta gerim û bêdawî hê jî di dil, çav û difina min de maye.
Xwîndin bi dawî bû. Pistî salekê ku ez li metrepolan xebitîm, eskeriya stemkar jî hat, bê ku fedî bikem, min ew jî kir û bi dawî^bû. Pistre sala 1988an li demsalê payîzê yallah… ez hatim Ewropayê. Êdî li vira çi hebû? Em hatin. Li Ewropa bêy ku dema xwe vala derbas bikem, min dest bi çalakiyên hunerî kir. Di çalakiyên Muzîk, Tiyatro û Folklorê de besdar bûm. Elbete li rex van karên han, herî bêtir bi muzîkê re mijûl bûm. Wiha bû… Êca we yê ji kû bizanîba ku pistî çend salan sûnda ezê rojrkê li ser serê we bibim bela!?.

Jiyana Min Ya Hunerî
Hertim hemû dibêjim me ji temenê zarokatiyê destpêkir. Ez jî ji diya xwe bûme û nebûme, min bi straneke tejî qêrîn û giriyê dest bi jiyanê kiriye. Ew stran di salên demdirêj de dewam kiriye, hertim min ew stran gotiye û ew stran dema min gotiye bi çavên tejî hêsir strîme û hemû mirov û kesên derdora min jî ji bihîstina wê strana min pir nerihet bûne. Ev strana min çiqasî ku ez mezin bûm û min bêtir jiyana gelê xwe yê belngaz û xemkês naskir, reng û cewherê wê jî hat gûherandin. Ez mezin bûm lê ew strana min hîna jî berdewame, lê ne mîna berê. Êdî ez bi deng nabêjim, ez bi nihînî û di nava dilê xwe de ji xwe re dixwînim. Lê carna belkî insan pêdihesin dema ku hêsirên çavên min vê raza min didin xuyanîkirin, lê ji bilî wê kes dengê vê strana min nabihîse û êdî tikesî jî nerihet nakim.
Di xwîndingeha destpêkê de ez distirîm, bi min didan gotin. Ji min re digotin dengê te xwese û vê gotinê ez paldidam(teswîq) dikirim û hêz û bizav dida min. Min pilak(qewan) û radiyo guhdar dikirin. Lê tenê min ji wan stranên ku bi navê “Sarkî_ Kilam” bi me didan nasandin, guhdarî dikir. Wî çaxî min ji “Sanat Muzig”ê nefret dikir. Bavê min jî wiha bû. Min radiyoya Êrîvanê guhdar dikir û hertim stran jî ezber dikirin. Zû-zû stranên Kurdî yên govend û dîlanê min ezber dikirin. Pistre di dewatên gundan de bi wan keçên bedew re me ew stran bi sêweya dudengî(du qolî) dixwîndin û em tevda dilîstin. Hêjî dema ku ez stranên govendê dibêjim, ew bandora wan ya bêdawî, rûyê wan yê bedew û bêguneh, çavên waû-yênresbelek^hîn mîna melekeyan li pês çavên min sîn dibin û dibiriqin. Ew rojên xwes, ew dêmên Kurdî û xwsik hêjî mîna dîmenekê zindî û ji bîranebûyî li ber çavên minin. Bi denggir(teyip)ên normal min kasêt tejî dikirin û di her malekê de kasêtên min yên korsan hebûn. Hertim di nava gund, zevî, mesa rojane û her derekê de ez distjrîm. Zimanê min yê dan û standina bi gel re tenê stranên min bûn. Êdî ev kar bibû tistekî normal û herkes hînî vî karê min bibû. Qet ji bîra nakem carekê min bi ga cot dikir(dajût) û li zev^eke nêzî min kalekî gundî jî cot dikir. Wê rojê devê min qet nesekinîbû. Êvarê dema em çûn nava gund, ew kalê hêja li min vegerî û got: Yaw…kuro te îro serê min bir, law mirov deqekê disekine haaa…”.

Ya rast saza xwe ya yekê ku hinekî disibî amrazê sazê!!, min bi xwe durist kir. Yanî ii Bîngolê li cihê mehkemê qutiyeke pîlan ya ji dar ku cihê alarma wira bû, min dizî. Pistre li dartirasxaneyeke çarrêyana Bîngolê min darekî zirav û dirêj jî dizî. Û pistre bi hevkariya heval û gundiyê min yê bi navê Elî Gun ku me bi hevre li Bîngolê ders dixwend, têla jêriya mandolîna wî jî min bi daxwazek bi îsrar jê stand. Pistre min evane tev mîna hevîr tevfîhev kirin û ji wan tevan tistekî mîna sazê derket. Ev enstûrmentê xerîb û ecêb ji min re bavê hemû sazan e. Çimkî bi rêya wê sazê ez êdî hînî lêxsitin û derxistin(afirandin)a awaz û melodiyan jî bûm. Pistre di 15 rojên bêhinvedana salê de min bavê xwe xapand. Min go:” bavo mamostayê muzîkê ji min sazê dixwaze…”. Bersiva bavê min dema ku hîna saniyek jî derbas nebibû ev bû:” Ez diya wî mamostay… destên wê maç bikem. Di vê roja zivistanê de ez ji te û mamostayê te re sazê li kû bînim”. Elbete pistî ziyareta dayika mamostayê min, bi jetêkê û nêrînek tund silavek jî dabû diya min. Yanî di vê bûyera tejî hêrs û nifrîn de dayika min jî para xwe standibû. Lê bavê min ew gotin wisa bi hêz û hirs bi lêv kir ku ger diya mamostayê min di nava sinorên Tirkiyê de jiyan derbas bikira û ne dûr bûya, %100 guhên wê dilivlivîn û yê bigota” eva çi bi min hat yaw, çimkî ez xwe rihet hiss nakim!”. Bi her awayî wê salê ez û birayê xwe em çûnji gundekî din me ji hevalekî bavê xwe sazek stand û bi xwe re anî malê. Êdî sazeke min ya rastî(heqîqî) hebû. Heycan û bexteweriya wê çaxê qet nikarim bidim famkirin û xew nedikete çavên min. Ez hînî lêxsitina sazê bûm û min dikanî pêre bistirim jî. Êdî ez yekî wiha bûm ku min saz lêdixist û pêre distirîm jî. Herkesî ji dengê min hez dikir. Di hemû demên helkeftî(minasib) de, di dewat û dîlanan de, di malên gundiyan de, di çaxê eskeriyê de, li cihê karkirinê tevan ji min dawa lêxistina sazê û kilamstrînê dikirin. Çiqas ku ez distirîm bandoreke mezintir jî li ser min çêdibû û pêre xeyalên min yên dûr û dirêj jî çêdibûn:” Rojekê ez jî yê bibim hunermend?, gelo di TV, radiyo û li ser sehnê yê bistirim?!” Ez hertim di bîr û xiyalên wê rojê de bûm. Êdî ber bi kûda diçûm, tim distirîm û li cem min sazek jî hebû.
Pistre bêje di qedera min de hatina Ewropa jî hebû. Ez hatim welatê Almaniya û min di nava çalakiyên Koma Berxwedan de cih girt. Koma Berxwedan ji min re bû xwîndingeh. Ji tecrubeyên hevalên xwe û têgehstinên wan min bi awayekî rast û aqilane feyde stand û ez li ser têbînîyên wan xebitîm. Xebat û çalakiyên komê, kursên hunerî û pistre me lo^Qy^ên^wrileûflîçêkirin, Evane tev ji min re bûn tecrûbe, cesaret û dersên hunerê. Ji aliyekî din çimkî ez çûm her aliyê cîhanê û me ji gel re konsert pêskês kirin û tevlîbûna di nava konserên çandên cur bi cur de ji min re tecrûbeyên mezintir jî diafirandin. Yanî tevlîbûna konserên li hemû deverên cîhanê û mayîna di bin bandora çandên cuda de him ji aliyekî cesaret dida min, him ji aliyekî din jî ew berpirsyartiya hunermenditiyê li hember civakê, gel û girîngîtiya karê huner û hunermendîyê jî pêre çêdibû. Min barekî giran li ser milên xwe hiss dikir. Di nava 7 berhemên K. Berxwedan de bi du an jî stranekê ez jî besdar bûm. Pistre min di sala 1992an de kasêta xwe ya yekemîn(mîna solîst) ya bi navê (KERWAN) derxist. Li pey wê CENGA JINÊ û pistre jî WAY DINYAYE û li pey wê re jî 7ÎNA ROJÊ û di herî dawiyê de GULÊ NEÇE jî min pêskêsî xizmeta we guhdarên hêja kir… Di van albumên xwe de min herî bêtir stranên xwe gotin, lê carna jî min helbestên hevalên xwe yên hunermend û hêja jî xwîndin. Ji xeynî wê stranên Kurdî yên pir xwes û evîndarî ku bêhna folklora gelê Kurd ji wan tê, di repertuara min de cihekî cudanebûyî ji xwe re girtin û min dest ji wan kilamên otantîk nekisand. Çikî ji wan kilaman hetim bêhna evîn û jiyanê tê.
Tistekî din ku ez nikarim ji gotina wê derbas bibim, ev rastiye: Di jiyana min ya hunerî de keda bihagiran(bi qîmet) û girînga hevalê min yê muzîsyen, birayê min ELJIKIZER tisteke ku nayê ji bîra kirin. Em bi serhev de nêzî 12 sale ku çalakiyên muzîkê bi hevre dikin û bi hevre derdikevin ser sehnê. Keda wî ji min re hertim tistekî muqedes bûye. ELJ di mesa min ya hunerî de bêtir ji herkesî cefa kisandiye û serbazekî bê nav û nîssane. Bi kurtî ew çavê min e.

Bi dawî nebû… bas an jî xirab ji bo ku hunermendek çiqas bê naskirin, ez jîtêm naskirin. Heya niha min 5 album çêkirine. Lê hêjî mîna ku min di destpêkê de digot: xiyala wê hindê ku rojekê ezê bibim hunermend, dikarim bibim hunermend!, min bernade. Ev pirsgirêk hîn jî bi awayetö rojane li pêsiya min e. Ji bo ku mirov di nava wan nirxên hunera cîhanî ya berfireh de kuncekê ji xwe re peyda bike an jî cihekê ji xwere bibîne, bi popûlîzimê re xweziyeke wiha cî bi cî nabe. Hebûna dengê xwes, çêkirina bi dehan albuman, popûlerîzim û hwd… karekî wiha bi zehmet û nemumkin nîne. Mirov dikare bi hinek hewldanan bigehije van daxwazan. Lê tenê ji bo vana mirov nikare bibe hunermend. Ji ber ku ez hersiqasî ku ketim nava deriya hunerê, berpirsyartî û zanebûn zêdetir li ser milên min rûnistin. Girîngî û ciddyeta vî karî sal bi sal ji min eskeretir bûn. Yanî ez têgehistim ku mirov tenê bi popûlîzimê nabe hunermend û hunermend netenê popûlîzime. Çiqasî ku tu di rêya hunerê de ber bi pêsve mesiyay, berpirsyartîyên te jî mezintir dibin. Wê demê ya rast ewe ku hunermendê rastîn ne ew yê ku gelek popûlere an jî yê ku pir albumên wî tên çêkirin û firotin. Hunermendê rastîn ew kese yê ku bi awayekî cewherî hunereke dewlemend diafirîne û hemû nirxên intirnational û sirûstî di hunera xwe de dike bingeh û li gor hêza xwe ya hunerî civakê ji rewsa wê ya tarî ber bi ronahiyê, ji kirêtî(nexwesikî) û nebasiyê ber bi bedewbûn û basiyê ve dibe û bi rêya hunera xwe civakê ber bi pêsve diherikîne û rê nîsanî wan dide û kanalîze dike. Ez ji hemû mirovên hêja û guhdarên xwe re bi dil û can rêz û hurmetên xwe yen bedawi pêskês dikim.
DIYAR
Têbînî: Werger ji zimanê Tirkî bo ser zimanê Kurdî: Kaksar OREMAR

SIMILAR ARTICLES

363

162